Karl Julius Beloch, «Τὸ πρόσωπο στὴν Ἱστορία» Α' Μέρος

[Μτφ ἀπό: Karl Julius Beloch, Griechische Geschichte, zweite neugestaltete Auflage, Verlag von Karl J. Trübner, Strassburg, 1912, τ. Ι: Die Zeit vor den Perserkriegen, Erste Abteilung, σελ. 1-2.]

Ἡ ἀφελὴς ἐξέταση τῆς Ἱστορίας βλέπει μονάχα ἥρωες· δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ τὶς μᾶζες ποὺ κρύβονται ἀπoπίσω.  Ἔτσι, λοιπόν, στὸν Ὅμηρο, οἱ Ἕλληνες χάνουνε στὴ μάχη, γιατὶ ὁ Ἀχιλλέας βαστιέται μακριὰ ἀπ᾿ τὸν πόλεμο· ὅταν ξαναγυρίζῃ, κυνηγάει τοὺς Τρῶες ἀπὸ μπροστά του σὰ νάταν πρόβατα κ᾿ ἡ πτώση τῆς Τροίας σφραγίζεται μὲ τὸ θάνατο τοῦ Ἕκτορα: οἶος γὰρ ἐρύετο Ἴλιον Ἕκτωρ [Ὁμήρου Ἰλιάς, Στ΄ 403· μτφ: γιατὶ ὁ Ἕκτωρ μοναχός του τὸ Ἴλιο προστάτευε]. Παρόμοια, τὰ μεσαιωνικὰ χρονικὰ διηγοῦνται σχεδὸν μόνο πράξεις βασιλέων. Ἀκόμα καὶ σήμερα, τὸ πλῆθος καταλαβαίνει μιὰ ἀπ΄ τὰ ἴδια· τιμάει τὸν Κολόμβο ὡς ἐκεῖνον ποὺ ἀνακάλυψε τὴν Ἀμερική, τὸ Μόλτκε ὡς τὸ νικητὴ στὸ Σεντάν, τὸν Μπίσμαρκ ποὺ ἕνωσε τὴ Γερμανία.

Τοῦτο μᾶς διδάξουν τὰ  φ α ι ν ό μ ε ν α:  Ὑπάρχουν μεμονωμένοι ἄνθρωποι· ἡ ἔννοια «λαός» ἤ «Ἀνθρωπότητα» εἶναι σκέττες ἀφαιρέσεις. Ὅπως λέει ὁ Ἀντισθένης ἐνάντια στὴν πλατωνικὴ διδασκαλία τῶν Ἰδεῶν: Τὸ ἄλογο τὸ βλέπω, μὰ τὸν τύπο [τὴν ἰδέα]  τοῦ ἀλόγου δὲν τὴ βλέπω [ἵππονμὲνὁρῶ, ἱ π π ό τ η τ α δ᾿οὐχὁρῶ( Διογένους Λαερτίου Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων Στ΄ 1. )]. Συνεπῶς: ὅ,τι γίνεται, εἶν᾿ ἔργο  ἑ ν ό ς.

Ἀκολουθῶντας τούτη τὴν ἄποψη, ἡ Ἱστορία «βουλιάζει» στὴν ἐρημιὰ τοῦ παιχνιδιοῦ τῆς τυχαιότητας. Εἶναι κιόλας δύσκολο νὰ καταλάβῃς πῶς σοβαροὶ ἄνθρωποι —ποὺ σκέφτοντ᾿ ἔτσι— μποροῦν ὁλωσδιόλου νὰ παρατήσουν τούτη τὴ στάση. Βεβαίως κ᾿ ἡ οὐσία τοῦ ἀτόμου εἶν᾿ αἰτιακὰ καθωρισμένη· εἶν᾿ ὅμως τὸ ἀποτέλεσμα τόσο περίπλοκων παραγόντων ποὺ δὲν ἐπιδέχεται τὴν ὅποια ἀνάλυση. Γιὰ μᾶς, τὸ ἄτομο εἶναι κάτι δοσμένο, ἐντελῶς πέραν τοῦ Λόγου (ἄλογον).

Ποιός θάθελε νὰ ἑρμηνεύσῃ γιατί ὁ Μπίσμαρκ ἔγινε ὁ μεγαλύτερος πολιτικὸς τοῦ καιροῦ μας, ἢ ὁ Μόλτκε ὁ μέγιστος στρατηγός;.. Καὶ νὰ μπορούσαμε νὰ τὸ ἑρμηνεύσουμε, δὲ θὰ κερδίζαμε τίποτα, γιατὶ ἡ ἱστορική τους ἐπίδραση ἑδράζεται στὸ γεγονὸς πὼς βρέθηκαν τὴ σωστὴ στιγμὴ στὴν κατάλληλη ἡγετικὴ θέση ποὺ ἐξαρτοῦνταν ἀπ᾿ τὶς ἀποφάσεις τῆς παραδειγματικῆς τους προσωπικότητας (κι ὡριζόταν αἰτιακά), μὰ δὲν μπορεῖ ἐπουδενί ν᾿ ἀναχθῇ <ἡ έπίδρασή τους> στὴν τότε πολιτικὴ κατάσταση.

Ἄς ἀναποδογυρίσουμε τώρα τὶς προκείμενες… Ὁ Κολόμβος ἀνακάλυψε τὴν Ἀμερική – μάλιστα! Θάμενε ὅμως ἡ Ἀμερικὴ ἀκόμα ἄγνωστη, ἂν ὁ Κολόμβος δὲν εἶχε ζήσει, ἢ ἂν ἡ Ἰσαβέλλα κ᾿ οἱ ἔμποροι τῆς Σεβίλλης δὲ τοῦ ᾿χανε δώσει τὰ μέσα γιὰ νὰ περάσῃ τὸν πόντο;.. Σὲ τέτοιες ἐρωτήσεις εἶναι σχεδὸν πάντ’ ἀδύνατον νὰ δοθοῦν ἀσφαλεῖς ἀπαντήσεις, γιατὶ ὅ,τι συνέβη κάποτε, ἐφόσον ἀντέχ’ ἀκόμα, κατὰ κανόνα εἶν’ ἀνεπανάληπτο.

Ἐδῶ, ὅμως, μπορεῖ νὰ δοθῇ μιὰ ἀπάντηση κατ᾿ ἐξαίρεσιν: Ἡ Ἀμερικὴ ξανανακαλύφθηκε γύρω στὰ 1500 ἀπ΄ τὸν Καμπρὰλ λόγῳ καθαρῆς τύχης, δίχως καμμιά πρόθεση ἐκ μέρους τοῦ ἐξερευνητῆ. Ὁπότε, ἡ ἀνακάλυψη θὰ γινόταν ἀκόμα κι ἂν δὲν εἶχε φτάσει ποτέ του ὁ Κολόμβος στὶς Δυτικὲς Ἰνδίες. Ἡ σπουδαιότητα, λοιπόν, τοῦ Κολόμβου περιορίζεται στὸ ἑξῆς: Γνωστοποίησε τὴν ὕπαρξη τῆς Ἀμερικῆς στὴν Εὐρώπη ὀκτὼ χρόνια νωρίτερα ἀπ᾿ ὅ,τι θὰ γινόταν οὔτως ἢ ἄλλως. [Κ’ ἐπειδὴ στὴ ροὴ τοῦ λόγου, ὁ Beloch ἀποδεικνύεται ὑπερβολικός, θὰ προσθέσω πὼς ὁ Κολόμβος ἔδωσε ἕναν ἀγῶνα ζωῆς, γιὰ νάβρῃ τὰ μέσα καὶ νὰ καταφέρῃ τὸ ταξίδι σὲ πεῖσμα πολλῶν καρεκλοκέντραυρων τῆς ἐποχῆς του κι ἀποτελεῖ κι αὐτό ἀντικείμενο πολιτειακῆς καὶ κοινωνιολογικῆς ἔρευνας.] 

Ἡ Ἱστορία φάνηκε δίκαιη σὲ τούτη τὴν περίπτωση ποὺ δὲν ἔδωσε στὴ νεοανακαλυφθεῖσα γῆ τ᾿ ὄνομα τοῦ Γενουάτη. [Κ’ ἐξίσου ἄδικη ποὺ τὴ βάφτισε Ἀμερικὴ ἀπ᾿ τὸ Βεσπούτσι…]

[Ἐπισυνάπτεται ἡ σύνθεση Αἰωνιότητα ἀπ' τὴ μουσικὴ τοῦ Βαγγέλη Παπαθανασίου γιὰ τὴν ταινία 1492]

Στὶς κατηγορίες: Ἱστορία Μουσική
Μου αρέσει!     Κοινοποιήστε

Οἱ ἀναρτήσεις τῆς Διέλευσης στοιχειοθετημένες
ἐκδίδονται διμηνιαῖα στὶς Ἐκδόσεις τῶν Διορθώσεων.

Διαβάστε τὰ ἤδη ἐκδοθέντα τεύχη:

τ. 1   τ. 2   τ. 3   τ. 4   τ. 5   τ. 6   τ. 7   τ. 8   τ. 9  

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΓΓΡΑΦΗΤΕ ΣΤΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΕΣ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Διέλευση: Προσωπικὸ ἱστολόγιο τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου
© 2015 Θεοδόσης Παπαδημητρόπουλος Συνεργάτης τοῦ περιοδικοῦ Διορθώσεις
-