Ὁ ἱερουργὸς τῆς Μνήμης

Γιὰ τὸν Πλάτωνα, ἡ γραφὴ εἶν’ ἕνα ὅπλο κατὰ τῆς  λ ή θ η ς.  Ὅλοι οἱ σοβαροὶ δάσκαλοι καὶ συγγραφεῖς σημειώνουν αὐτὴ τὴν πρωταρχικὴ λειτουργία. Στὰ σχολεῖα, πολλές φορὲς λόγῳ ἀνεπάρκειας τοῦ διδάσκοντα ἢ μή ἀγαπητικῆς σχέσης μὲ τὸ ἀντικείμενο, τὰ παιδιὰ μεταχειρίζονται τὰ βιβλία σὰν τηλεφωνικοὺς καταλόγους· ἀδυνατοῦν νὰ σταθοῦν στὸ συγκεκριμένο καὶ νὰ στοχαστοῦν ἀνασύροντας παραστάσεις ἀπ’ τὴν προσωπική τους ἐμπειρία, συνδέοντάς την μὲ τὶς γενικώτερες ἔννοιες καὶ κατακτήσεις τοῦ Πνεύματος. Μάλιστα, ἂν κάποιος φέρελπις νέος μὲ κλίση στὰ γράμματα τὸ ἀποτολμήσῃ, λοιδορεῖται συνήθως ἀπὸ τοὺς ἀνέμπνευστους «ἐκπαιδευτικούς», γιατὶ τοὺς ξεβολεύει…

Ἔτσι, λοιπόν, σὰν τὸ παιδὶ γίνῃ ἄνθρωπος, ὑποτίθεται, ὑπεύθυνος καὶ κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, ἀντανακλαστικὰ πλησιάζει κάθε βιβλίο σὰ νάταν λίστα γιὰ τηλέφωνα, ψώνια, συνταγὲς μαγειρικῆς ἢ ἀπάνθισμα εὔπεπτων (μὰ τοξικῶν) ἐπιφυλλίδων καὶ κοσμικῶν στηλῶν… Τὸ σωστό βιβλίο, ἐκεῖνο ποὺ μέσα του κρύβει σοφία καὶ γνώση αἰώνων, δέν ξέρει τί νὰ τὸ κάνῃ..- ἀπὸ ποῦ νὰ τὸ πρωτοπιάσῃ! Σύντομα, τὸ παρατάει ὡς κάτι ἐπιτηδευμένα δύσκολο,.. κάτι «ἀκαταλαβίστικο»· ἐνῷ αὐτό ἀποτελῇ τὸ κατ’ ἐξοχὴν πειστήριο παιδαγωγικῆς ἐποπτείας. Σπεύδει τότε ὄχι στὸ λακωνικό —τὸ ἀληθινά λιτὸ κι ὀλιγόλογο—, ἀλλὰ στὸ ἀποκρύπτον καὶ κακοδιατυπωμένο. Ἐκεῖ πιὰ βολεύεται: Ἡ κριτική του ἱκανότητα εὐνουχίζεται μὲ τακτικὰ χειρουργεῖα χωρίς ἀναισθητικὸ ἀπὸ τοὺς παπαγάλους τῶν διαφόρων ἐξουσιῶν· ἡ αἰσθητική του διαπαιδαγώγηση περιστέλλεται. Ἐν τέλει, ἀδυνατεῖ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὶς κακουχίες, γιατὶ ποτέ δὲν ἔμαθε νὰ παρατηρῇ συστηματικά, νὰ καταγράφῃ, νὰ ἐπεξεργάζεται καὶ νὰ καταλήγῃ σὲ συμπεράσματα ζωτικά γιὰ τὴν ὕπαρξή του. Δέν κατάλαβε πὼς ὁ Πολιτισμὸς ἀποτελεῖ ἀνάχωμα στὴ βαρβαρότητα τῶν καιρῶν· νομίζει πὼς εἶναι μονάχα μιά «δαντελένια καλλιέργεια γιὰ σαλόνια καὶ κομψεύομενους»…

Σὰ συναντάῃ τὴν πραγματικὴ παιδεία, στέκει ἐνεός· ἀνίκανος νὰ τὴν οἰκειωθῇ, τὴν κατατάσσει αὐτόματα σὲ μία σφαῖρα ὑπερβατικῆς φύσης – τή «φετιχοποιεῖ». Ἀρχίζει νὰ τὴν λατρεύῃ σὰν κάτι ἄφταστο καί «θεϊκό» (μὲ τὰ φανατικώτερα συνακόλουθα τῆς λέξης) ἢ νὰ τὴ δαιμονοποιῇ ὡς ἀσύνδετη μὲ τὸν Κόσμο καὶ βλαπτικὴ γιὰ κάθε ζωική του διάσταση..- καταντάει νὰ τὴν ὀνομάσῃ —ἐκείνη: τὴν πηγὴ ζωῆς καὶ χαρᾶς μές στοὺς αἰῶνες— ἐχθρὸ τῆς ζωῆς! Μ’ ἄλλα λόγια γίνεται εἴτε μωροσχολαστικός, εἴτε ἀγροῖκος· ἀκολουθοῦν ἀστραπιαῖα ἡ μισαλλοδοξία, ἡ περιχαράκωση τῆς σκέψης, ἡ κακογουστιά, ἡ πλήρης παράδοση στὰ πάθη, ἡ ἐν γένει  ἀ κ ρ ι σ ί α.

Τὰ παραπάνω δέ θὰ ἐξαφανίζονταν πλήρως ὡς φαινόμενα ἀπό ΄να δάσκαλο μ’ ἑδραία παιδεία καὶ παιδαγωγικὴ ἐπάρκεια. Ὅποιος ὑποστηρίξῃ μιὰ τέτοια ὑπερβολή, προσφέρει ἐξίσου κακήν ὑπηρεσία μὲ τὸν ἀπαίδευτο κι ἀμαθῆ. Ὄμως, ἡ γυμνασιακὴ βαρεμάρα θὰ περιστελόταν κατὰ πολύ! Καὶ νά τί θὰ σήμαινε αὐτό:

Κάθε φορὰ ποὺ θὰ ξεστόμιζε ὁ δάσκαλος ἕνα γραμματικὸ κανόνα, ἕνα μαθηματικὸ θεώρημα ἢ ἐκτελοῦσε παραδειγματικὰ μιὰ σωματικὴ ἄσκηση, ἄν, προηγουμένως, θυμοῦνταν τὰ δικά του βάσανα καὶ τὶς προσωπικές του ἀδυναμίες, θὰ συνέδεε αὐτόματα τὸ γράμμα καὶ τὴν πνευματική/σωματικὴ οἰκονομία μὲ τὴ  ζ ω ή·  θάδινε μιὰν ἀφορμὴ ἐμπάθειας στὸ μαθητή, γιὰ νὰ τὸν ἀκολουθήσῃ στὸ λαβύρινθο τῆς Γνώσης (ποὺ περιέχει ὡς ὑποσύνολο τὴ σωματικὴ ὑγεία). Ἀντὶ ν’ ἀναλύῃ στείρα κι ἄτσαλα ἕνα ποίημα μὲ τὰ φιλολογικὰ ἐργαλεῖα, ποὺ ποτέ του δὲ χώνεψε εἰς βάθος, νὰ συζητοῦσε μ’ εἰλικρίνεια καὶ γενναιότητα πνεύματος κάθε ἀπόληξη τῆς σκέψης τοῦ δημιουργοῦ ἐπιστρέφοντας ἀκάματα στὸ γράμμα, στὸ συγκεκριμένο τῆς ἀνάσας καὶ τῆς λέξης (τόσες φορὲς ποὺ λειτουργικὰ νὰ τόχουν πιὰ ἀποστηθίσει οἱ μαθητές, δηλαδὴ νὰ τόχουν βάλει βαθειά μές στὰ σωθικά τους – στὶς φρένες ποὺ πρέπει πάντα νάναι σώες),.. ἀντὶ νὰ παραθέτῃ ἕνα γεωμετρικὸ πόρισμα καὶ περνῶντας ἀπευθείας σὲ περιπτωσιακὰ παραδείγματα κι ἀσκήσεις «τραβηγμένες ἀπ’ τὰ μάλλια», νάδινε τὴν ἱστορικὴ διάσταση τῆς ἀφηρημένης μαθηματικῆς σύλληψης παρέα μὲ μία σαφῆ εἰκόνα τῆς κοινῆς ἐποπτείας,.. τότε ὁ δάσκαλος θ’ ἀξιωνόταν τὸ μέγιστο λειτούργημα: τοῦ ἱερουργοῦ τῆς Μνήμης.

Οἱ ἀρχαῖοι ποιητὲς δοξάζονταν ὡς παιδαγωγοὶ τοῦ λαοῦ, γιατὶ ἀκριβῶς αὐτό ἔπρατταν: Μὲ τὴ δύναμη τῆς Τέχνης τους, ἔστηναν ἕνα πυκνό δίκτυο συσχετίσεων μ’ ἀπόληξη τὸν Κόσμο, μετουσιώνοντας τὰ δικά τους παρελθόντα καὶ βιωμένα σὲ καθολικὴ ἐμπειρία τοῦ δήμου. Μοῖρα τῶν δημιουργῶν καὶ τῶν δασκάλων εἶναι νὰ τρέχουν μὲ τὴν ταχύτητα τοῦ ἠλεκτρικοῦ σήματος μές στὸ νευρῶνα,  π λ ά θ ο ν τ α ς  τον συνάμα – ἐκεῖ, στ’ ἀκρώρεια ποὺ δέν ἔχει ἀκόμα φτάσει τό «νευρικὸ σύστημα» ὁλάκερης τῆς Ἀνθρωπότητας. Ἐπειδὴ ὁ πόνος σημαίνει συναγερμό γιὰ κάθε μορφὴ ζωῆς, διδάσκουν κιόλας καινούργιους πόνους, ἀσύνειδους πριν, οἱ ἀρχιτέκτονες τῆς εὐαισθησίας κι ἀντίληψης, ἀνάβοντας τὸ φῶς τῆς ἐλπίδας πὼς κάποτε κάποιος —ἴσως ἕνας μόνο (μὰ καὶ πάλι ἀρκετός)— ἐξέλθῃ τῆς ἀσυνειδησίας καὶ γιατρέψῃ τὸ μυστικό, κυκλωτικό μας βάσανο… 

νευρικό-σύστημα-δρομέας-διέλευση

Στὶς κατηγορίες: Κριτική Στοχασμοί Σχολιασμός Φιλοσοφία
Μου αρέσει!     Κοινοποιήστε

Οἱ ἀναρτήσεις τῆς Διέλευσης στοιχειοθετημένες
ἐκδίδονται διμηνιαῖα στὶς Ἐκδόσεις τῶν Διορθώσεων.

Διαβάστε τὰ ἤδη ἐκδοθέντα τεύχη:

τ. 1   τ. 2   τ. 3   τ. 4   τ. 5   τ. 6   τ. 7   τ. 8   τ. 9  

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΓΓΡΑΦΗΤΕ ΣΤΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΕΣ ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Διέλευση: Προσωπικὸ ἱστολόγιο τοῦ Θεοδόση Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλου
© 2015 Θεοδόσης Παπαδημητρόπουλος Συνεργάτης τοῦ περιοδικοῦ Διορθώσεις
-